درجات و مراحل یقین

گزیده متنی بخشی از محتوای این درس اخلاق:

یقین درجات و مقاماتی دارد که شامل سه مرحله ی کلی است: علم الیقین،عین الیقین، حق الیقین که با اشارات قرآنی این تقسیمات را گفته ایم.
هر کدام از این تقسیمات نیز برای خود مراتبی دارد.
وقتی انسان به مجاهدت پرداخت یقین به دل انسان کم کم نفوذ می کند. وقتی به یقین رسید همه چیز انسان عوض می شود اصلاً دیدش به زندگی و این دنیا عوض می شود. بازیچه های دنیا را کنار می گذارد.
از مرحله ی عقل به مرحله ی شعور می رسد. مثلاً من و شما الان معتقدیم که در این عالم جز خدا هیچ چیز موثر نیست ولی جدّاً چقدر در ما اثر گذاشته است. من و شما متکی به اسباب و علل هستیم اینجا ترس وجود دارد چون انسان خودش را نمی شناسد اینکه در چه منزلتی هستیم. من و شما شک داریم از این عقیده ای که ما داریم و اصلاً در مقام عمل، به ظهور نرسیده است که جز خدا هیچ چیز در عالم موثر نیست.
پس این حکم عقل است که جز خدا موثر نیست ولی این حکم به دل راه نیافته است. مثلاً فرض کنید من یک کتابی دارم و شما دلتان می خواهد که من این کتاب را به شما بدهم خب شما چه می کنید؟ خود من را مخاطب قرار می دهید و از من درخواست می کنید، من چگونه کتاب را می دهم؟ بادستم.