رهنمودهایی از آیت الله امینی به طلاب جوان

رهنمودهایی از آیت الله ابرهیم امینی به طلاب جوان: بنده که اکنون در سنین بالا و در انتظار مرگ هستم، دوران طلبگی را در سطوح و مقامات مختلف درک کرده ام و عملاً شاهد آفت ها و اشتباه کاری ها و احیاناً موفقیت هایی بوده ام، ولی هر چه بود گذشت؛ چرا که عمر انسان با سرعت میگذرد و زندگی دنیوی جز خواب و خیال چیزی نیست و در پایان جز حسرت و ندامت از گذشته یا غبطه بر کم کاری ها و فرصت های تضییع شده چیزی در بر ندارد؛ پس چه بهتر که شما از هم اکنون به فکر آینده خویش باشید و آگاهانه این راه را طی کنید.

1. کسب رضایت پدر و مادر

برای انتخاب علوم دینی و طلبگی جلب رضایت پدر و مادر نیز لازم است. اگر آنها راضی بودند و اظهار تمایل کردند چه بهتر، ولی اگر تنها شما تمایل داشتید و آنها اظهار مخالفت نمودند کارتان دشوار می شود. در مرحله ی اول با زبان خوش و التماس سعی کنید رضایت آنها را جلب کنید، وگرنه در این رابطه با علمای آگاه و دلسوز مشورت نمایید چون اوضاع و شرایط زمان­ها و مکان­ها متفاوت است.

در اینجا به پدران و مادران چنین فرزندانی عرض می کنم اگر فرزندتان به پذیرش علوم دینی شدیداً علاقه مند بود شما هم با خواسته ی او موافقت نمایید. یک فرزند علاقه­مند و موفّق برای شما بهترین باقیات الصالحات خواهد بود.

2. خودسازی

ه‍) استاد اخلاق

انسان همواره به استاد اخلاق نیاز دارد. در انتخاب استاد دقت کنید کسانی را برای اخلاق انتخاب کنید که خود اهل عمل باشند تا از کردارشان پند بگیرید. با توجه به اینکه در بین افراد مدّعی اخلاق فریبکارانی نیز وجود دارد، در انتخاب استاد خوب با افراد مورد اعتماد مشورت کنید و در صورت نیافتن افراد مورد اعتماد، می توانید از کتب اخلاقی مورد اعتماد استفاده نمایید و در همین رابطه نیز با افراد صالح مشورت کنید.

3. حفظ قرآن

در اینکه حفظ قرآن عمل شایسته ای است تردیدی نیست؛ همچنان که در برخی احادیث نسبت به آن تأکید شد است. این عمل برای برخی جوانان که سر حافظه ای قوی دارند امکان پذیر است ولی نگهداری از آن کار دشواری است. یک حافظ قرآن در صورتی می تواند از آن نگهداری کند که مرتب آن را مرور کند و چنین عملی برای یک طلبه، وقت گیر است و ممکن است او را از انجام کارهای ضروری تر بازبدارد. من برای یک طلبه ترجیح می دهم که این اوقات را صرف کارهای ضروری تر مانند آشنایی با عقاید، مطالعه یک دوره کوتاه تفسیر قرآن مثل الوجیز، تفسیر اصفی از مولی محسن فیض کاشانی؛ تلخیص تفسیر المیزان و… نماید.

4. مطالعات متفرقه

اگرچه در زمان تحصیل، رسیدگی به امور درسی و مطالعه کتب مربوطه اولویت دارد، ولی اگر وقت اضافی داشتید می توانید به مطالعه کتب، مجلات علمی و اخلاقی بپردازید. البته با رعایت اولویت ها و در این رابطه هدف داری و مطالعات روشمند و منظم توصیه می شود. لازم است خلاصه ای از مسائل مهم را در دفتری با آدرس دقیق آن ثبت کنید که در آینده نیز برایتان مفید باشد. توصیه می شود به حافظه خوب جوانی خودتان مغرور نشوید.

با توجه به اینکه نظام جمهوری اسلامی ایران یک نظام سیاسی اسلامی است و سیاست در متن آن واقع شده هر مسلمان و به ویژه یک طلبه علوم دینی و دانشجو باید به طور اجمالی و فشرده از پیشینه، اهداف و دستاوردهای آن مطلع باشد تا بتواند در مواقع لازم با بصیرت از آن دفاع کند ولی تفصیل آن وقت­گیر است و طلبه را از درس و بحث بازمی دارد و ضرورتی ندارد، لذا بهتر است در این رابطه به حداقل اکتفا نماید. مطالعه روزنامه ها و توجه به همه اخبار و بحث های سیاسی برای یک طلبه ضرورتی ندارد. در اینجا تذکر این نکته را ضروری می دانم که برخی مسئولین سیاسی سعی دارند در جهت اهداف خود از احساسات تند جوانان و به ویژه طلاب علوم دینی بهره بگیرند و آنان را به این سو و آن سو بکشند. سعی کنید آلت اهداف آنها واقع نشوید. بهتر است به درس و بحث خود بپردازید و دخالت در مسائل سیاسی را (که به پختگی نیاز دارد) به آینده واگذار نمایید.

5. نماز

6. ضرورت مشاوره در انتخاب علوم دینی

طلبگی مانند سایر مشاغل، مزایا و مشکلاتی دارد؛ بنابراین، کسانی که قصد ورود به این وادی را دارند قبلاً در این رابطه با علمای دینی و طلاب سابقه دار و یا مراکز مشاوره حوزه و اساتید معاونت تهذیب حوزه، مشورت کنند و با مزایا و مشکلات آن آشنا شوند و با آگاهی وارد حوزه شوند. مبادا پس از چندی پشیمان شوند و ناچار به ترک تحصیل شوند یا در حال بی هدفی و بی رغبتی به کار خود ادامه دهند. به علاوه، لازم است استعداد جسمانی و روانی خود را برای تحصیلات علوم دینی و انجام وظایف روحانی نیز بسنجند اگر آمادگی نداشتند چه بهتر که از اول وارد این وادی نشوند.

7. گرایش های تخصصی

الف) تفسیر و علوم قرآنی

تحصیل در این رشته به عنوان درسی اصلی، یکی از نیازهای ضروری و ارزشمند علوم اسلامی است، نه به عنوان یک درس جنبی و فرعی. هر یک از طلاب پس از پایان دروس سطح در صورت تمایل می توانند در این رشته وارد شوند و یک دوره علوم مربوطه را فراگیرند تا به مرحله نهایی برسند و در پایان به عنوان یک مفسر قرآن و کارشناس علوم قرآنی مورداستفاده قرار گیرند؛ چنان­که در فقه نیاز به مجتهد و متخصص و فقیه داریم در علم تفسیر و علوم قرآن نیز به کارشناسان مجتهد و اهل نظر نیاز داریم.

ب) فلسفه و کلام

اسلام علاوه بر اینکه به مجتهد در فقه و علوم مربوطه نیاز دارد به کارشناسان فلسفه و کلام هم نیاز دارد. در مورد این علم می توان سه شاخه: فلسفه اسلامی، فلسفه غرب و علم کلام را پیش بینی کرد. فارغ التحصلان این رشته ها می توانند همانند مراجع تقلید در جامعه معرفی شوند و به همان ارزش­ها نائل گردند و در شرایط کنونی به پاسخگویی شبهات اعتقادی بپردازند.

ج) اخلاق و فلسفه اخلاق

این رشته نیز یکی از نیازهای عصر حاضر می باشد که کارشناسان آن می توانند پس از کسب علم در رشته های مختلف اخلاق در حل مشکلات اخلاقی جامعه، اهل نظر باشند و در کاهش آسیب های اجتماعی بکوشند.

د) علوم حدیث

یکی از نیازهای کنونی حوزه های علمیه، حدیث شناسی می باشد. حدیث شناسی و فهم حدیث، کار آسانی نیست و نیاز به بحث و تدریس و پرورش کارشناسی دارد.

8. آمادگی برای تبلیغ

یکی از مهم ترین وظایف یک طلبه، تبلیغ دین و آموزش معارف اهل بیت است. پس از دروس ادبیات، صرف، نحو، منطق و مقداری از دروس سطح فقه و اصول مناسب است یک طالب علوم دینی خود را برای تبلیغ دین و منبر محیا سازد،

ولی با توجه به اینکه وعظ و خطابه یک هنر است و در حوزه، کمتر تدریس و تمرین می شود باید خود افراد در اینباره کار کنند. توصیه می شود ابتدا نیازهای جامعه را بررسی و در دفتری یادداشت نماید. آنگاه مطالب لازم در آن موضوع را از قبیل آیات، تفسیر آنها و احادیث لازم و غیره را در آن دفتر ثبت نماید و این کار را ادامه دهد؛

به گونه ای که پس از مدتی، دفتری با تعدادی سخنرانی داشته باشد. در این صورت، در تبلیغ موفق می شود.

این عمل چند فایده دارد:

اول) خدمت به تبلیغ دین را شروع کرده و ازاین جهت، آرامش وجدان می یابد.

دوم) یک فعالیت ارزشمند است که از لحاظ روانی برایش مفید خواهد بود.

سوم) از انزوا و گوشه گیری بیرون می آید و عملاً وارد اجتماع می شود.

چهارم) راه درآمد مشروعی برایش به وجود می آید.

تأکید می کنم که این عمل حتی بر کسانی که قصد منبری شدن ندارند نیز مفید و لازم است.

چگونه احساس تنهایی نکنیم؟

اخلاق به زبان ساده 2 – درس اخلاق آیت الله جوادی آملی